martes, 19 de marzo de 2013
Dresitaj tomboj
jueves, 3 de enero de 2013
Citoj en la tempo 9
viernes, 21 de diciembre de 2012
La averto
miércoles, 5 de diciembre de 2012
Citoj en la tempo 8
domingo, 18 de noviembre de 2012
Citoj en la tempo 7
jueves, 1 de noviembre de 2012
La renkonto
miércoles, 17 de octubre de 2012
Citoj en la tempo 6
sábado, 23 de junio de 2012
Citoj en la tempo 5
mi timas Danaojn eĉ donacojn alportantajn
Tre fama frazo de la Eneado, epopeo verkita de la roma aŭtoro Vergilio. Poste la Grekoj donis ĉevalo ligna al Trojanoj, Laokoonto suspektas kaj avertas la Trojanojn ne akcepti la ĉevalon kun tiu ĉi frazo. Sed la Trojanoj ne konsideri lian averton poste serpentoj lin voras kaj liajn infanojn. La ĉevalo enhavis la milistaron grekan, kiuj dumnokte foriris el la ĉevalo kaj forbruligis Trojon.
domingo, 10 de junio de 2012
Citoj en la tempo 4
viernes, 1 de junio de 2012
Citoj en la tempo 3
do silentiĝas leĝoj inter armiloj
Tiu ĉi estas frazo de Cicerono. Ĝi signifias ke meze de milito la leĝojn, la ŝtaton, la instituciojn oni haltigas.
sábado, 26 de mayo de 2012
Citoj en la tempo 2
La brava povas fali, sed ne povas cedi
Nova frazo latina. La origina latina enhavas "cadere", kio signifas "fali", sed ankaŭ povas signifi "morti", tiun ĉi oni perdas en la tradukinto, sed la senco estas la sama. Ankaŭ oni povas kompreni: la bravuloj povas malsukcesi en iu afero, sed ne povas rezigni.
miércoles, 23 de mayo de 2012
Citoj en la tempo 1
Ars longa, vita brevis.
Longa verko, mallonga vivo.
La frazo origina estis inversa; vita brevis, ars longa, kaj estis la latina tradukinto de la origina greka; Ὁ βίος βραχύς, ἡ δὲ τέχνη μακρή. En ĝi la vorto uzita estas "τέχνη" de kie elvenas la vorto "teĥniko", sed en la grekantikva lingvo signifas "slojdo, verko". La latina tradukinto uzas la vorto "ars" de kie "arto" elvenas, tamen, tiu ĉi latina vorto enhavis la sama senco ol la greka "τέχνη". Tial mi tradukas "verko".
Ĝi elvenas de la du unuaj lineoj de aforismo de Hipokrato, kiu ankaŭ diris:
Ὁ βίος βραχύς,
martes, 15 de noviembre de 2011
Distriĝi
Un Barbare en Asie
lunes, 24 de octubre de 2011
Danĝero pro troa devoteco
lunes, 17 de octubre de 2011
En la okazo se
Historia ecclesiastica gentis Anglorum, II, 15
miércoles, 12 de octubre de 2011
La Sonĝo de Ĝuangzio
Foje Ĝuangzio sonĝis, ke li fariĝis fluganta papilio. Vekiĝinte li ekdubis: "Ĉu mi fariĝis papilio en mia sonĝo aŭ la papilio fariĝis Ĝuangzio en sia sonĝo?"Fine, ankaŭ la hungara poeto Lőrinc Szabó mencias la sonĝo en via verko "Sonĝo de Ĝuang Dzi":
Jes papilio mi 'stis, papilio,
kiu dancadis gaje sub la sun',
sen konjektet', ke ĝi 'stas Ĝuang Dzi,
kaj mi vekiĝis, kaj ne scias nun,
ne scias nun - revante li daŭrigis -
kio la vero, kiu estas mi:
ĉu Ĝuang Dzi la papilion sonĝis,
aŭ min nun sonĝas tiu papili'?
jueves, 6 de octubre de 2011
Rakonto de Cecilia
— Permesu min sidiĝi momente.
— Jes klare, karino mia —diris Cecilia—; mi donos al vi mian lokon.
martes, 21 de abril de 2009
La ĵuro de Kirjono kaj Eorlo
Kvankam la ĵuro inkluzivas tradukinton en Angla, tio ĉi, estas interpretema kaj ne tre laŭvorta. Miaj tradukintoj intencas esti pli laŭvortaj.
La ĵuro en origina Kvenja:
Mia tradukinto, laŭ la komentarioj de la aŭtoro mem, estus en Esperanto:
Observu uzon de verbo en infinitivo tiel en la versio origina "enyalie-" kiem en mia tradukinto "rememori", dum la "-n" estas en Kvenja la dativo simile la prepozicio "al". En ambaŭ "gloro" kaj "fido" estas en akuzativo de la verbo en infinitivo kaj la neologismo "ĝis ĉiam" aŭ "ĝisĉiam".
Fine, mia laŭvorta tradukinto en la Angla:
Komparu tio ĉi tradukinto kun tio kio estas enhava en la libro.
miércoles, 17 de diciembre de 2008
Pri la saĝo
"Tiu kiu scias kaj scias ke li scias,
estas saĝa. Postiru lin.
Tiu kiu scias kaj ne scias ke li scias,
estas dorma. Veku lin.
Tiu kiu ne scias kaj scias ke li ne scias,
estas humila. Lernigu lin.
Tiu kiu ne scias kaj ne scias ke li ne scias,
estas malsaĝa. Fuĝu lin."
Tamen, kio aŭ kiu diras al ni la signifon de la saĝo? Kio estas esti saĝulo? Reale ni bezonas lernigi kiujn ne scias? Kion persono devas fari?
miércoles, 2 de julio de 2008
La Trompo de Gylfo
Gylfaginning estas rakonto islandeja de la dekdua jarcento, kiu rakontas pri la nordĝermana mitologio. Ĝi estas parto de la libro skribita de Snorrio Sturlido, la Proza Edda. La plej rava estas ke la rakonto estas skribita en formo de demandaro, kaj tiel respondas ĉiajn dubojn pri la nordĝermana mitologio. Anstataŭ de rakonto linia, ĝi estas rakonto enkadra. Ĝi ne sin limas en rakonti rakonton, sed ĝi respondas gravajn demandojn de la mitologio.
Tuta la rakonto estas la sperto vizia de la ĉefrolulo. Tial eble ĉiam la tradukinto de la titolo estas la Sonĝo aŭ la Vizio de Gylfo, inkluzive la Halucino de Gylfo. Tamen tiu ne estas la vera senco de la nomo gylfaginning. La vorto ginning, ofte tradukita kiel sonĝo aŭ halucino, vere signifas "truko, trompo", el la verbo gina "truki, trompi" en antikva islanda. Persono montris al mi tiun ĉi eraron en la Vikipedio latina, kaj kiam mi serĉis en la Zoega (vortaro islanda), mi vidis ke ĝi estis vera. La persono ne ĝin vidis en la Zoega, sed en alia fonto, en alia Vikipedio, sed estis vera. Malgraŭ de ĉia evidento, de ĉiaj tradukintoj, de nomoj kiel Borges kaj aliaj kiuj apogis tiujn tradukintojn, ĝi estas malĝusta.
Oni ne parolas malbone pri la tradukintoj de tiom da aŭtoroj, la tradukinto eble kutimigis kaj baldaŭ oni ne serĉis la literan sencon. Feliĉe iu dubis, iu serĉis, iu konsciis la veron.